Araç Klima Sistemi ve Soğutucu Gaz Seçimi

Kısa cevap: Aracınızın klima sisteminde hangi gazın kullanılacağı sizin tercihinize değil, aracın üretim yılına ve sistem tasarımına bağlıdır. Motor kaputunun altındaki klima etiketinde gaz tipi (çoğunlukla R134a veya R1234yf), dolum miktarı ve kompresör yağı cinsi yazar. R134a kullanan sistemler bugün hâlâ en yaygın olan ve bakımı en ekonomik olan gruptur; klima gazı R134a bakım maliyeti, gazın kendisinden çok işçilik, sızdırmazlık kontrolü ve değişen parçalarla belirlenir. Doğru karar, "gaz mı bassam" sorusundan önce "sistem gazı neden kaybediyor" sorusunu yanıtlamakla verilir.

Soğutucu gaz türleri ve birbirlerinden farkları

Klima devresinde dolaşan akışkan, kabin havasından ısıyı alıp dışarı atmakla görevlidir. Yıllar içinde çevresel düzenlemeler nedeniyle kullanılan akışkan tipi değişti:

• R12: Eski nesil araçlarda kullanılan, ozon tabakasına etkisi nedeniyle terk edilmiş bir gaz. Bu sistemler bugün genellikle R134a'ya dönüştürülerek kullanılıyor.
• R134a: Uzun süre standart olmuş, geniş servis ağına sahip, yedek parça ve ekipman bulunabilirliği yüksek akışkan. PAG tipi kompresör yağıyla birlikte çalışır.
• R1234yf: Küresel ısınma potansiyeli düşük olduğu için yeni araçlarda tercih edilen HFO grubu akışkan. Fiyatı R134a'ya kıyasla belirgin şekilde yüksektir ve ayrı bir dolum cihazı gerektirir.

En kritik nokta şudur: bu gazlar birbirinin yerine kullanılamaz. Farklı basınç karakteristikleri, farklı yağ uyumu ve farklı servis rakoru ölçüleri vardır. R1234yf sisteme R134a basmak ya da tersini yapmak, kompresör ömrünü kısaltır ve sonraki servislerde sistemin tamamen boşaltılıp temizlenmesini gerektirir.

Sistem gazı neden azalır?

Klima devresi kapalı bir sistemdir; teorik olarak gaz tüketilmez. Ancak hortum cidarlarından mikro düzeyde difüzyon, O-ring contalarının yaşlanması, kompresör keçesinin kuruması ve taş darbesiyle delinen kondenser gerçek kayıp nedenleridir. Yılda çok küçük bir miktar kaybetmek normal kabul edilir; birkaç ay içinde soğutmanın belirgin şekilde düşmesi ise sızıntı işaretidir.

Bu yüzden doğrudan gaz basmak yerine, önce UV boyalı sızıntı testi veya elektronik dedektörle kontrol yaptırmak mantıklıdır. Sızıntı giderilmeden yapılan her dolum, kısa vadede rahatlatan ama tekrarlayan bir gider kalemidir.

Periyodik bakımda gerçekte ne yapılır?

1. Sistemdeki mevcut gaz geri kazanım cihazıyla çekilir ve tartılır; ne kadar eksildiği böylece ölçülür.
2. Vakum uygulanır. Vakum hem nemi hem havayı sistemden alır; vakumun tutup tutmadığı aynı zamanda kaba bir sızdırmazlık testidir.
3. Üreticinin belirttiği miktarda gaz ve gerekli miktarda PAG yağı, gerekiyorsa UV boya ile birlikte basılır.
4. Alçak/yüksek basınç değerleri ve üfleç çıkış sıcaklığı kontrol edilir.

Buna ek olarak polen (kabin) filtresi değişimi, kondenser peteğinin basınçlı hava veya düşük basınçlı suyla temizlenmesi ve evaporatör dezenfeksiyonu yapılır. Kondenser radyatörün önünde durduğu için, motor soğutma sistemi bakımıyla klima performansı doğrudan ilişkilidir; tıkalı bir petek her iki tarafı da zorlar.

Maliyeti belirleyen kalemler

Kurutucu (drayer) kartuşu, sistem uzun süre açık kaldıysa veya kompresör değiştiyse mutlaka yenilenmelidir; nem çeken bu parça atlanırsa yeni kompresör de risk altına girer. Toplam faturayı yukarı taşıyan en büyük kalem genellikle kompresör arızasıdır, ki bunun da en yaygın sebebi yağsız çalışmadır.

Karar verirken bakılacak noktalar

• Etiketteki gaz tipini ve gram cinsinden dolum miktarını öğrenin; "gözle basma" yöntemi kabul etmeyin.
• Servisin geri kazanım ve vakum cihazı olup olmadığını sorun. Sadece tüpten dolum yapan uygulama ölçülebilir değildir.
• İki yıl üst üste gaz eksiliyorsa, üçüncü kez dolum yerine sızıntı onarımını tercih edin.
• Klimayı kışın da ayda birkaç dakika çalıştırın; kompresör keçesi yağlandığı için kuruma kaynaklı kaçak azalır.

Klima bakımını, motor yağı seçimi ya da fren yağı değişimi